مصاحبه اختصاصی “منبع خبر” با دکتر نادر شکری، بنیانگذار حقوق ورزشی ایران: استقلال، شاهکلید اصلاح نظام انضباطی ورزش ایران؛ از تنبیه تا تربیت!
پایگاه خبری منبع خبر | ورزش، علاوه بر جنبههای قهرمانی و شورآفرین خود، با مجموعهای از قواعد و مقررات حقوقی گره خورده است که رعایت آنها برای سلامت و پایداری آن حیاتی است. در این میان، کمیتههای انضباطی و اخلاق در فدراسیونهای ورزشی، نقش کلیدی در صیانت از این قواعد ایفا میکنند. با این حال، چالشها و ضرورتهای اصلاحی در عملکرد این کمیتهها همواره مطرح بوده است. برای بررسی عمیقتر این موضوع، به سراغ **دکتر نادر شکری، حقوقدان برجسته و بنیانگذار حقوق ورزشی ایران** رفتهایم تا از دیدگاه تخصصی ایشان بهرهمند شویم.
مصاحبه اختصاصی “منبع خبر” با دکتر نادر شکری، بنیانگذار حقوق ورزشی ایران:
استقلال، شاهکلید اصلاح نظام انضباطی ورزش ایران؛ از تنبیه تا تربیت!
پایگاه خبری منبع خبر | ورزش، علاوه بر جنبههای قهرمانی و شورآفرین خود، با مجموعهای از قواعد و مقررات حقوقی گره خورده است که رعایت آنها برای سلامت و پایداری آن حیاتی است. در این میان، کمیتههای انضباطی و اخلاق در فدراسیونهای ورزشی، نقش کلیدی در صیانت از این قواعد ایفا میکنند. با این حال، چالشها و ضرورتهای اصلاحی در عملکرد این کمیتهها همواره مطرح بوده است. برای بررسی عمیقتر این موضوع، به سراغ **دکتر نادر شکری، حقوقدان برجسته و بنیانگذار حقوق ورزشی ایران** رفتهایم تا از دیدگاه تخصصی ایشان بهرهمند شویم.
**پایگاه خبری منبع خبر:** دکتر شکری، بسیار سپاسگزارم که وقت خود را در اختیار “منبع خبر” قرار دادید. همانطور که میدانید، کمیتههای انضباطی و اخلاق در فدراسیونهای ورزشی، بازوی اجرایی مهمی در حفظ نظم و سلامت رقابتها هستند. از نظر شما، **ارزیابی کلی از نقش فعلی این کمیتهها در ورزش کشورمان چیست؟** آیا این کمیتهها توانستهاند به اهداف اصلی خود در زمینه رسیدگی به تخلفات و صدور احکام انضباطی دست یابند؟
**دکتر نادر شکری:** خواهش میکنم، باعث افتخار است که در خدمت “منبع خبر” و مخاطبان ارجمندش هستم. ببینید، اگر بخواهیم یک ارزیابی واقعبینانه داشته باشیم، باید بگویم که کمیتههای انضباطی و اخلاق، به هر حال یک ساختار لازم و قانونی برای رسیدگی به تخلفات را فراهم کردهاند. یعنی از این جهت که یک مرجع مشخص برای برخورد با ناهنجاریها وجود دارد و امکان صدور احکام انضباطی مهیاست، این یک مزیت محسوب میشود. موارد حادی مثل درگیری، تبانی یا حتی دوپینگ رفتاری که قبلاً شاید بدون پیگیری باقی میماندند، حالا تحت رسیدگی قرار میگیرند. این حضور، تا حدی آگاهی عمومی ورزشکاران را هم نسبت به وجود پیامدهای انضباطی افزایش داده است و این امر مثبتی است.
اما از سوی دیگر، با چالشها و محدودیتهای جدی هم روبرو هستیم. اولین نکته، **پراکندگی مقررات** است. آییننامههای انضباطی و اخلاقی در فدراسیونهای مختلف یکسان نیستند و گاهی با هم تعارض دارند. این وضعیت میتواند به سردرگمی و حتی تضاد در رویهها منجر شود.
**پایگاه خبری منبع خبر:** بله، این موضوع تشتت در قوانین واقعاً میتواند مشکلساز باشد. نکته دیگری که گاهی به آن اشاره میشود، بحث استقلال این کمیتههاست. آیا به نظر شما **کمیتههای انضباطی از استقلال عملی و اداری کافی برخوردارند** یا وابستگی آنها به فدراسیونها میتواند بر بیطرفی تصمیماتشان اثر بگذارد؟
**دکتر نادر شکری:** دقیقاً همینطور است. این یکی از بزرگترین چالشهاست. کمیتهها معمولاً وابسته به فدراسیون هستند و اعضایشان توسط رئیس فدراسیونها منصوب میشوند. خب، این وابستگی میتواند به طور بالقوه بر اصل بیطرفی اثر بگذارد. زمانی که استقلال کافی وجود نداشته باشد، این شائبه به وجود میآید که تصمیمات ممکن است تحت تأثیر فشارهای مدیریتی یا حتی سیاسی قرار گیرند و این به اعتماد عمومی آسیب میزند.
نکته دیگر، **رویکرد صرفاً مجازاتی** است. غالب تصمیمات بیشتر تنبیهیاند تا اصلاحی. یعنی هدف اصلی تنبیه متخلف است، در حالی که رفتارهای غیراخلاقی یا تخلفات رفتاری، نیازمند یک اصلاح فرهنگی و ریشهای هستند. وقتی فقط به جریمه و محرومیت بسنده میکنیم، فرصت آموزش و بازپروری از دست میرود.
**پایگاه خبری منبع خبر:** اشاره خوبی به رویکرد اصلاحی داشتید. اینجاست که بحث پیشگیری مطرح میشود. آیا کمیتهها در حال حاضر به قدر کافی بر **سازوکارهای پیشگیرانه و آموزش** تمرکز دارند؟
**دکتر نادر شکری:** متأسفانه خیر. تمرکز عمده بر رسیدگی بعد از وقوع تخلف است، نه پیشگیری. ما یک **کمبود جدی در سازوکار پیشگیرانه** داریم. یعنی به جای اینکه برنامهریزی کنیم تا تخلفی اتفاق نیفتد، منتظر میمانیم تا رخ دهد و بعد به آن رسیدگی کنیم. همچنین، برنامههای آموزشی اخلاق حرفهای برای بازیکنان، مربیان و مدیران، یا کمرنگ هستند یا صرفاً جنبه صوری دارند. این ضعف در آموزش و فرهنگسازی، یک خلاء اساسی است.
**پایگاه خبری منبع خبر:** با توجه به این چالشها که به آن اشاره کردید، قطعاً نیاز به اصلاحات قانونی و ساختاری احساس میشود. به عنوان بنیانگذار حقوق ورزشی در ایران، **چه پیشنهاداتی برای تقویت اثربخشی این کمیتهها دارید؟** به نظر شما چه گامهایی باید برداشته شود؟
**دکتر نادر شکری:** برای تقویت این کمیتهها، ما به یک تحول اساسی نیاز داریم. اولین و مهمترین گام، **تقویت استقلال کمیتهها** است. باید اساسنامه فدراسیونها را اصلاح کنیم و الزام کنیم که اعضای کمیتههای انضباطی و اخلاق از طریق مجمع عمومی فدراسیون یا یک هیئت داوری مستقل انتخاب شوند، نه صرفاً توسط رئیس فدراسیون. این کار جلوی فشارهای مدیریتی و سیاسی بر تصمیمات را میگیرد و بیطرفی را تضمین میکند.
گام دوم، **یکپارچهسازی مقررات** است. باید یک “آییننامه جامع انضباطی و اخلاقی ورزش کشور” توسط وزارت ورزش یا کمیته ملی المپیک تدوین شود. این آییننامه باید با الگوگیری از کدهای بینالمللی مانند IOC Code of Ethics باشد تا رویهها یکنواخت شوند و از تفسیرهای سلیقهای کاسته شود.
**پایگاه خبری منبع خبر:** پس یکپارچگی و استقلال، دو محور اساسی هستند. در مورد رویکرد اصلاحی و آموزشی که قبلاً اشاره کردید، چه راهکاری پیشنهاد میدهید؟
**دکتر نادر شکری:** بسیار مهم است که **رویکرد ترمیمی و آموزشی را اضافه کنیم.** باید مواد الزامآوری را در آییننامهها درج کنیم که برای متخلفان، برگزاری کارگاههای اجباری اخلاق حرفهای و رفتار ورزشی پیشبینی کند، چیزی مشابه دورههای بازآموزی رانندگی. هدف این است که به جای صرفاً مجازات، رفتار فرد اصلاح شود. این رویکرد به کاهش تکرار تخلفات کمک میکند.
همچنین، باید **نقش پیشگیری را تقویت کنیم.** مثلاً میتوانیم “واحد پایش رفتاری” را در ساختار فدراسیونها پیشبینی کنیم. وظیفه این واحد، شناسایی و هشدار یا تذکر رسمی دادن به رفتارهایی است که هنوز به مرحله تخلف جدی نرسیدهاند. این کار میتواند ورودی پروندهها به کمیته را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
**پایگاه خبری منبع خبر:** و در نهایت، بحث شفافیت و ارتباط با نهادهای بینالمللی چطور؟
**دکتر نادر شکری:** شفافیت از ارکان اصلی است. باید به **انتشار عمومی احکام** (البته با رعایت محرمانگیهای لازم) و **گزارش سالانه عملکرد کمیتهها** الزام داشته باشیم. این اقدام به بازدارندگی اجتماعی کمک میکند و اعتماد عمومی را افزایش میدهد. وقتی مردم بدانند که چه اتفاقی میافتد، به سیستم اعتماد بیشتری میکنند.
و در آخر، **پیوند با نهادهای ملی و بینالمللی** بسیار حیاتی است. باید فرآیند رسیدگی با مراجع بینالمللی مثل دیوان داوری ورزش (CAS) و فدراسیونهای جهانی همسوسازی شود تا از تضاد آراء جلوگیری شود و اعتبار احکام داخلی ما در سطح بینالمللی افزایش یابد.
در مجموع، میتوان گفت که کمیتههای انضباطی و اخلاق در حال حاضر نقش مهمی در کنترل تخلفات دارند، اما این نقش بیشتر پسینی و مجازاتمحور است. با اصلاح ساختار و قوانین و حرکت به سمت پیشگیری، آموزش و به ویژه استقلال نهادی، میتوانیم هم تعداد پروندهها را کاهش دهیم و هم کیفیت رسیدگی را ارتقا بخشیم و در نهایت به ورزش سالمتر و با اخلاقتری دست یابیم.
**پایگاه خبری منبع خبر:** دکتر شکری، از توضیحات کامل و راهگشای شما بینهایت سپاسگزاریم. این تحلیل جامع، دید روشنی از وضعیت فعلی و ضرورتهای آینده کمیتههای انضباطی و اخلاق در ورزش کشور به مخاطبان ما ارائه داد.